Συνεδρίες ζευγαριών

Μετά τον έρωτα, τι;

Στην αρχή μιας σχέσης ο έρωτας δημιουργεί την αίσθηση ότι δύο άνθρωποι μπορούν σχεδόν να γίνουν ένας. Ο άλλος μοιάζει να ανταποκρίνεται στις βαθύτερες ανάγκες και προσδοκίες μας και η σχέση γεννά την υπόσχεση μιας κοινής ζωής που θα διαρκέσει παντοτινά.

Με τον χρόνο, όμως, ο άλλος εμφανίζεται όπως πραγματικά είναι και μοιάζει όλο και περισσότερο διαφορετικός. Έχει τις δικές του ανάγκες, επιθυμίες, φόβους, όρια και τη δική του προσωπική ιστορία. Τότε το ζευγάρι βρίσκεται μπροστά σε μια σημαντική μετάβαση: από τον έρωτα της εξιδανίκευσης στην ωμή πραγματικότητα.

Εκεί συχνά αρχίζουν οι δυσκολίες και γεννιούνται συγκρούσεις που επαναλαμβάνονται διαρκώς. Η επικοινωνία γίνεται δυσκολότερη, η ερωτική επιθυμία υποχωρεί, δημιουργείται απόσταση ή εμφανίζονται φαινόμενα ζήλιας, θυμού, απιστίας και κυριαρχεί η απογοήτευση και η ματαίωση. Σε πολλές περιπτώσεις το ζευγάρι ούτε καν συγκρούεται, ακόμη κι αυτό δεν έχουν το κουράγιο να το κάνουν. Αντέχουν μόνο να ζουν σε δύο παράλληλους κόσμους, χωρίς τη ζωντάνια και την εγγύτητα που κάποτε τους ένωναν.

Γιατί επαναλαμβάνουμε τις ίδιες συγκρούσεις;

Όλοι μπαίνουμε σε μια σχέση κουβαλώντας μαζί την προσωπική μας ιστορία. Έχουμε ήδη διαμορφώσει μια θέση και στάση για το ζήτημα της συντροφικότητας, για το πώς αγαπάμε, πώς ζητάμε, πώς θυμώνουμε, πώς πλησιάζουμε και πώς απομακρυνόμαστε, πόση εγγύτητα μπορούμε να αντέξουμε και πόση ελευθερία επιτρέπουμε στον εαυτό μας και στον άλλον.

Πίσω από έναν φαινομενικά ασήμαντο καβγά μπορεί να βρίσκεται κάτι πολύ σημαντικότερο, όπως η ανάγκη να αισθανθεί κανείς ότι είναι σημαντικός. Ή ο φόβος ότι θα τον εγκαταλείψουν. Η αίσθηση ότι τον ελέγχουν. Η ανάγκη να έχει χώρο. Η προσδοκία να του δώσουν αυτό που κάποτε του έλειψε.

Η σχέση μπορεί τότε να εγκλωβιστεί σε έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο: όσο ο ένας διεκδικεί περισσότερη εγγύτητα, τόσο ο άλλος απομακρύνεται, όσο ο ένας ελέγχει, ο άλλος αντιδρά, όσο ο ένας αποσύρεται, ο άλλος θυμώνει περισσότερο. Στο τέλος, το ζευγάρι δεν συγκρούεται πια για το αρχικό θέμα, αλλά αναπαράγει έναν οικείο τρόπο να βρίσκεται μαζί.

Τι κάνουμε στη θεραπεία ζεύγους;

Στη θεραπεία δεν αναζητούμε ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο. Προσπαθούμε να κατανοήσουμε τι συμβαίνει ανάμεσα στους δύο αυτούς ανθρώπους.

Διερευνούμε τι έφερε αρχικά τον έναν κοντά στον άλλον, ποιες ανάγκες και προσδοκίες συνάντησε η σχέση, τι έχει αλλάξει στην πορεία της και γιατί οι τρόποι που κάποτε τους βοήθησαν να είναι μαζί σήμερα μπορεί να τους κρατούν εγκλωβισμένους.

Η θεραπεία βοηθά το ζευγάρι να αναγνωρίσει το μοτίβο των επαναλαμβανόμενων συγκρούσεων, να κατανοήσει τι ζητά πραγματικά ο ένας από τον άλλον και να επαναδιαπραγματευτεί τη σχέση του. Να επαναδιαπραγματευτεί δηλαδή τη μορφή της επικοινωνίας, την εγγύτητα και την απόσταση, την αυτονομία, τη γονεϊκότητα, τη σεξουαλικότητα και την κοινή του ζωή.

Στην Εξελικτική Συστημική Προσέγγιση, όμως, δεν μας ενδιαφέρει μόνο να αποκαταστήσουμε τις προηγούμενες ισορροπίες. Μια σχέση δεν χρειάζεται πάντοτε να επιστρέψει εκεί όπου ήταν. Αντιθέτως χρειάζεται να μπορέσει να μεταβληθεί και να εξελιχθεί.

Οι άνθρωποι αλλάζουν και μια σχέση που δεν μπορεί να αλλάξει μαζί τους κινδυνεύει να γίνει η παγίδα της μη αλλαγής τους.

Από το «να γίνουμε ένα» στο «να μπορούμε να είμαστε μαζί»

Η εξέλιξη μιας σχέσης προϋποθέτει κάτι δυσκολότερο από την αρχική ερωτική ένωση. προϋποθέτει να μπορέσουν δύο άνθρωποι να παραμείνουν κοντά χωρίς να χρειάζεται να γίνουν ίδιοι. Να αντέξουν τη διαφορά τους, να μπορούν να συνδέονται χωρίς να χάνουν την αυτονομία τους, να επιθυμούν χωρίς να κατέχουν, να διαφωνούν χωρίς να απειλείται κάθε φορά η σχέση, να επιτρέπουν ο ένας στον άλλον να αλλάζει.

Ο στόχος της θεραπείας ζεύγους δεν είναι, επομένως, απλώς να «σώσει» μια σχέση. Είναι να βοηθήσει δύο ανθρώπους να καταλάβουν αν και πώς μπορούν να δημιουργήσουν μια διαφορετική σχέση από αυτήν που μέχρι σήμερα γνώριζαν.

Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχει ακόμη έρωτας, αλλά τι μπορούν να δημιουργήσουν δύο άνθρωποι μετά τον έρωτα